Dr.İlhami Pektaş: Yerli ve Milli Üretime Adanmış Ömürler-75 ÖZBİR A.Ş. Raylı Sistemlerde Bir Yolculuğun Başarı Hikâyesi

Yerli ve Milli Üretime Adanmış Ömürler-75

ÖZBİR A.Ş. Raylı Sistemlerde Bir Yolculuğun Başarı Hikâyesi

Dr.İlhami Pektaş

Demiryolu taşımacılığında kullanılan her türlü aracın bakım, onarım ve modernizasyonunu gerçekleştirmek amacı ile 2005 yılında Sakarya’nın Arifiye ilçesinde kuruldu. 15.000 metrekare açık ve 8.500 metrekare kapalı alanıyla Ankara-İstanbul demiryolu hattının yakınında sektöre hizmet veriyor. Kuruluş aşamasında sadece demir yolu araçlarının bakım ve onarımını yapmayı öngören Özbir, vizyon sahibi yöneticiler sayesinde üretim yelpazesini genişleterek sektörde tercih edilen önemli firmalar arasında yer aldı. Konvansiyonel vagon onarımından modern tren setlerinin parça ve ekipman üretimine, vagon montajına kadar yelpazesini genişleten Özbir, kendi tasarımıyla, kendi markasıyla ray yolu yapım ve bakım araçları üretmeyi hedefliyor.

Kuruluş ve İlk Adımlar: Temellerin Atıldığı Yıl

2005 yılında, raylı sistem sektöründe yıllar boyunca biriken bilgi, disiplin ve tecrübenin ortak bir potada birleşmesiyle Özbir’in temelleri atıldı. Özgür Şolpan, Zeki Çelebi, Burhan Bektaş, İsmail Şolpan ve Ramiz Esen… Bu beş kurucunun her biri, yıllarca raylı sistem araçları imalatında çalışmış, sektörün dinamiklerini sahada öğrenmiş, mühendislik disiplininin önemini iliklerine kadar hissetmiş profesyonellerdi.

İsimlerinin ilk harflerinden oluşan “Ö-Z-B-İ-R”, yalnızca bir şirket adından ibaret değildir; ortak vizyonu, dayanışmayı, eşitliği ve birlikte üretme kültürünü simgelemektedir.

Kuruluş amacı: Raylı sistem araçları için bakım ve onarım çözümleri sunan, uzmanlığa dayalı güçlü bir hizmet merkezi oluşturmaktı. İlk yıllarda yalnızca bakım-onarım faaliyetleri yürütülse de kurucu kadronun tecrübesi, zamanla çok daha büyük bir yolculuğun işaret fişeğini ateşledi. Bu altyapı, ileride imalat, montaj ve mühendislik alanlarına uzanacak geniş bir gelişim hattının temelini oluşturdu.

Gelişme Dönemi: Bakımdan İmalata Uzanan Yolculuk

Özbir, kuruluşundan yalnızca birkaç yıl sonra, hizmet odaklı bir yapıdan üretim ve mühendislik temelli bir yapıya doğru evrilmeye başladı. Bugün 15.000 metrekare açık ve 8.500 metrekare kapalı alanı kapsayan modern üretim tesisleri bu dönüşümün en somut kanıtlarından biridir.

2014 yılı ise şirket için yeni bir sayfa açtı. Kuruculardan Özgür Şolpanın ayrılması ve Anonim şirket statüsüne geçiş ile beraber Yüksek makine Mühendisi Zeki Çelebi Yönetim Kurulu Başkanlığını üstlendi. Bu değişim, kurumsallaşmanın ivmelendiği, profesyonel yönetim anlayışının pekiştiği ve büyüme stratejilerinin netleştiği bir dönemi başlattı.

Yeni vizyon, şunları hedefliyordu:

-Üretim kapasitesini artırmak,

-Sadece bakım-onarım yapan bir firma olmaktan çıkarak parça, komponent, sistem ve komple araç montajı gerçekleştiren bir üretici olmak,

-Ar-Ge ve mühendislik kabiliyetlerini sürekli güçlendirmek,

-Avrupa standartlarında üretim yapan bir marka hâline gelmek.

Bugün firmada elektrik ve mekanik ekipman imalatı, kaynaklı konstrüksiyonlar, araç montajları, boya, kablolama, devreye alma ve fabrika testleri dâhil geniş bir üretim yelpazesi bulunuyor.

Böylece Özbir, küçük bir bakım atölyesinden çıkıp entegre üretim ve mühendislik çözümleri sunabilen, sektörde söz sahibi bir marka kimliğine kavuştu.

Başarılar ve Kilometre Taşları: Üretimden İhracata Uzanan Hikâye

Özbir’in büyüme yolculuğunda pek çok önemli başarı adımı bulunuyor. Bunların en dönüm noktası niteliğinde olanları şöyle özetlenebilir:

• Parça, Sistem ve Komple Araç Montajı

• Vagon, tramvay, hafif raylı araçlar ve elektrikli tren setleri için:

• Parça ve komponent üretimi

• Kablolama

• Kaynaklı konstrüksiyon

• Kabin içi donanım

• Boya ve yüzey işlemleri

• Nihai montaj ve fabrika testleri

Özbir’i bugün uluslararası seviyede rekabetçi kılan en önemli başarılardandır.

Tamamlanan önemli projeler ise:

İstanbul Metro A.Ş – T4 Tramvayı 16 set montaj işi (32 araç)

Harsco AG – İsviçre Devlet Demiryollarına üretilen 36 adet yol bakım aracı montaj işi

Socofer Fransa – 32 adet yol bakım aracı kabin montaj işi

Hyundai Eurotem – IBB (İstanbul Büyük Şehir Belediyesi), İzmir ve Antalya belediyeleri için üretilen metro ve tramvay araçları için muhtelif ekipman ve sistemler imalatı (Fren modülü – 894 araç / kablo kanalları – 1576 araç / elektrik pano ve kutular – 720 araç / Etekler – 95 araç / Sürücü masaları – 72 araç / Tavan kağlamaları – 666 araç)

Türasaş – Gaziray Banliyö projesi  için 18 adet sürücü masaları / 36 araç alt ve üst etekler  /  36 araç taban kaplamaları

Devam eden önemli projeler:

Harsco AG – İsviçre Devlet Demiryolları için üretilen 11 adet Universal Yol Bakım aracı montaj işi / 11 ade WC modülü imalatı

Harsco AG – Almanya Devlet Demiryolları için üretilen 23 adet yol bakım aracı kabinleri montaj işi / 46 adet sürücü masası imalatı / 23 adet WC modülü imalatı

Müller AG – Özel sektör için üretilen 5 adet anahtar teslim full ekipmanlı lokomotif kabini

Hyundai Eurotem -  İBB için üretilen 144 adet metro araçları muhtelif ekipman ve sistemler imalatı (sürücü masaları  - kablo kanalları – gövde boya)

Türasaş – Gaziray Banliyö projesi için 36 araç  FRP iç kaplamalar / 32 araç kablo kanalları imalatı / 8 araç komple araç montaj işi

Türasaş - Milli tren projeleri için 40 adet sürücü masaları / 95 araç üst etekler imalatı

Revizyon & Modernizasyon Projeleri

Eski araçların modernize edilmesi, yenilenmesi ve uzun ömürlü hâle getirilmesi konusunda Özbir artık güçlü bir referans noktasıdır. En önemli projeler ise:

-Taksim Tünel Aracı

-Gaziulaş Alstom Trmavayları

-TCDD – Alstom E14000 Banliyö tren setleri

• Anahtar Teslim Çözümler

Üretimin tüm yaşam döngüsünü kapsayan süreç yönetimi — müşteriye tek elden, zamanında ve yüksek standartta teslimat kapasitesi — Özbir’i öne çıkaran en güçlü tarafıdır.

• Uluslararası Pazarlarda Güvenilen Marka Olmak

Bugüne kadar 4 ülkede (Fransa, Almanya, İsviçre, Çekya) önemli projeler tamamlamış olan Özbir, özellikle 2024 sonrası ihracat performansıyla dikkat çekti.

-İsviçre Federal Demiryolları (SBB) için 8 adet yeni nesil kataner hattı bakım aracı ve 28 adet vinçli yol bakım aracı

-Almanya Devlet Demiryolları (DB) için hibrit yol bakım kabinleri

-İsviçre Müller Teknoloji için hibrit lokomotif kabini

Bu projeler, firmanın Avrupa standartlarında üretim yapan güvenilir bir çözüm ortağı hâline geldiğini tescilledi.

Stratejik Yaklaşım: Kalite, Ar-Ge ve Sürdürülebilir Büyüme

Özbir’in sektöründe güçlü bir oyuncuya dönüşmesinin arkasında bilinçli şekilde uygulanan bir strateji bütünü yer alıyor, Bunlar:

• İmalat ve Mühendislik Odaklı Büyüme

Başlangıçtaki onarım odaklı yapı, zamanla mühendislik, kaynak konstrüksiyon, elektrik-mekanik imalat, kablolama, montaj ve test süreçlerini de içine alacak şekilde büyütüldü. Bu, firmanın değer katma zincirini uzattı.

• Uluslararası Standartlara Tam Uyum

Özbir, kalite yönetim sistemleri ile üretimini Avrupa normlarına göre yürütüyor. Bu yaklaşım ihracatın ve uluslararası işbirliklerinin temelini oluşturuyor.

• Ar-Ge ve Yenilikçilik

Yalnızca mevcut çözümleri uygulamak değil; aynı zamanda yeni teknolojiler, yeni araç tasarımları, yeni sistemler geliştirmek firmanın stratejik öncelikleri arasındadır.

• Çevresel Duyarlılık ve Gelecek Odaklı Üretim

Enerji verimliliği, temiz üretim süreçleri ve çevreye duyarlı yaklaşım, tüm planlamaların merkezinde yer alıyor.

• Butik ve Niş Projelere Odaklanma

Özelikle pandemi döneminde büyük seri üretim yapan firmaların ilgilenmediği, özel, butik ya da niş projelerde imalatçı boşluğunu fark edip bu alana yönelmek; bu da Özbir’in pazarda kendine “özel-çözüm partneri” konumu yaratmasına yardımcı oldu. Bu strateji, özellikle Avrupa’dan gelen taleplerde karşılık buldu.

İhracat ve Global Büyüme: Avrupa’ya Açılan Kapı

Son yıllarda Özbir, yalnızca Türkiye’nin değil, Avrupa ve küresel pazarın da güvenilir tedarikçilerinden biri hâline geldi.  İsviçre ve Almanya projeleri, firmanın teknik kapasitesinin, kalite anlayışının ve süreç yönetimi becerisinin uluslararası ölçekte kabul gördüğünü kanıtladı.

Bugün Özbir’e gelen talepler, yalnızca ürün değil, entegre mühendislik ve üretim çözümleri arayan kurumların güvenini yansıtıyor.

Gelecek Hedefi: Kendi Aracını Tasarlayan ve Üreten Firma Olmak

ÖZBİR’in önümüzdeki dönemdeki en güçlü vizyonu ise;
kendi tasarımıyla, kendi markasıyla ray yolu yapım ve bakım araçları üretmek.
Bu projeler için Ar-Ge faaliyetleri başlamış durumda. Bu hedef gerçekleştiğinde Özbir, artık sadece bir üretici değil; tam teşekküllü bir araç üreticisi olacaktır.

Vizyon & Misyon: Geleceğe Açılan Yol

Özbir’in vizyonu; Demiryolu endüstrisinin geleceğine yön veren, sürdürülebilir, yenilikçi ve güvenilir çözümler sunan lider bir marka olmak.

Misyonu ise müşteriye, topluma ve çevreye değer katmak; geleceğin raylı sistemlerine uygun yüksek teknoloji ürünleri geliştirmektir.

Bu vizyon ve misyon çerçevesinde, Özbir sadece bugünün projelerine değil; demiryolu taşımacılığının geleceğine, enerji verimliliğine, çevresel duyarlılığa, akıllı çözümlere yatırım yapmayı hedefliyor. Özellikle “elektrikli tren setleri”, “hafif raylı sistemler”, “bakım & modernizasyon araçları”, “yol bakım makineleri” gibi çeşitli segmentlerde yer alarak sürdürülebilir ve esnek bir üretim yapısı kuruyor.

Elektrikli tren setleri, hafif raylı sistemler, modernizasyon araçları ve yol bakım makineleri gibi geniş bir ürün gamında sürdürülebilir üretim hedeflenmektedir.

Genç Girişimciler İçin Dersler: Özbir’in Yolculuğundan Öğrenilecekler

Özbir’in hikâyesi, özellikle demiryolu ya da ağır sanayi alanında girişimci olmak isteyen, ya da genel olarak üretim/imalat sektöründe kariyer planlayan gençler için önemli çıkarımlar içeriyor.

Temelde uzmanlaşma ve sektör deneyimi önemli: Kurucuların hepsi raylı sistem araçları imalatı konusunda deneyimliydi; bu, şirketin doğru alanda, doğru bilgi birikimiyle kurulmasını sağladı. Dolayısıyla, bir sektöre giriş yaparken, ya o alanda deneyim ya da tam bir öğrenme planı — temelden sağlamlık — çok önemlidir.

Esnek vizyon ve dönüşüm yeteneği: Başlangıçta bakım-onarım üzerine kurulmuş bir yapı, zamanla imalata, montaja, ihracata ve mühendislik çözümlerine doğru evrildi. Bu, “tek bir dar alanda kalıp daralmamak”, “pazar taleplerine göre kendini dönüştürmek” gerektiğini gösteriyor.

Kalite + standartlara uyum = fark yaratır: Özbir, uluslararası normlara uygun üretim, kalite kontrol ve sertifikasyon ile yola çıktı. Bu da hem iç pazarda güven kazandırdı hem uluslararası pazarda rekabet şansı tanıdı.

Ar-Ge’ye yatırım yapmak, yenilikçi olmak: Sadece mevcut işleri yapmak yeterli değil; yeni teknolojilere, sürdürülebilir çözümlere, mühendislik çalışmasına yatırım yapmak gerek. Özbir’in Ar-Ge’ye verdiği önem, onun sektörde ilerlemesini sağladı.

Niş / butik üretime yönelmek: Büyük, seri üretim yapan firmaların dışında kalan “özel, yüksek kaliteli, mühendislik odaklı, müşteri ihtiyaçlarına özel” alanda varlık göstermek — bu da rekabette öne geçmeyi sağlıyor.

Geleceğe dönük vizyon & sürdürülebilirlik: Sadece bugünün değil, geleceğin ihtiyaçlarını gözetmek; enerji verimliliği, çevresel duyarlılık, sürdürülebilir üretim gibi kavramları benimsemek uzun vadede avantaj.

Cesaret ve sabır: Başlangıcın ve skalanın küçük olması, uzun vadede büyük işler yapamayacağınız anlamına gelmez. Özbir’in örneği, sabır + kararlılık + planlı büyümenin getirdiği başarıyı gösteriyor.

Genç girişimcilere en önemli tavsiye: “Bulunduğun alanda uzmanlaş, kaliteyi ön planda tut, esnek ol, yeniliğe açık ol, sabret ve vizyonun olsun.”

Başarının Sırrı: Özbir’i Özel Kılan Güçler

Özbir’in bugünkü konumuna gelmesinin arkasında bir dizi kilit unsur ve stratejik tercihler olması başarıyı mümkün kılmıştır:

1.Sektörel deneyim ve teknik birikim — Kurucuların raylı sistem araçları imalatı konusundaki geçmişi, başlangıç için güçlü bir temel sağladı.

2.Kurumsallaşma ve profesyonel yönetim anlayışı — 2014 sonrası anonim şirket yapısına geçiş ve profesyonel yönetim ile stratejik kararlar almak kolaylaştı.

3.Üretim altyapısı ve tesis büyüklüğü — 15.000 m² açık + 8.500 m² kapalı alan; bu büyüklük, imalat + montaj + test + devreye alma süreçlerini tam kapasite yapabilecek donanımı sağladı.

4.Ar-Ge ve mühendislik odaklı genişleme — Sadece “tamir/onarım” değil; “tasarım, imalat, montaj, test” adımlarını içeren entegre hizmet modeli ile katma değer yaratıldı.

5,Kalite, standart ve sertifikasyon — Uluslararası normlara uygunluk, kalite yönetimi, güvenilirlik — bu da hem iç pazarda itibar kazandırdı hem dış pazarda rekabet edebilme imkânı.

6.Esneklik, müşteri odaklılık ve niş projelere yönelme — Büyük firmaların yapmadığı özel, özelikle Avrupa standartlarında projeleri üstlenmek; butik ve niş pazarlarda konumlanmak.

7.İhracat vizyonu ve uluslararası pazarlara açılım — İç pazarda elde edilen başarı bina-taşına kaymak yerine, uluslararası projelere yönelmek; bu da firmanın ölçeğini ve marka değerini büyüttü.

8.Geleceğe dönük yatırım: sürdürülebilirlik, çevre, yeni teknolojiler — Bu da rakiplerin ötesine geçmeyi, gelecekte öne çıkmayı sağlıyor.

9.Takım / insan kaynağı — mühendislik kadrosu + deneyimli imalat personeli — Sadece yönetim değil, teknik kadro ve imalat hattı da güçlü.

Bu unsurların bir arada olması, Özbir’i “bir bakım firması” olmaktan çıkarıp, “uluslararası rekabete hazır, mühendislik odaklı, entegre demiryolu çözümleri sunan güçlü bir üretici” haline getirdi.

Sonuç: Birlikten Doğan Güç, Geleceğe Uzanan Başarı

Özbir Vagon Sanayi A.Ş.’nin hikayesi; doğru zamanda kurulan bir hayalin, doğru bilgiyle beslenen bir vizyonun ve disiplinli, kararlı bir yönetim anlayışının neleri mümkün kılabileceğinin kanıtıdır.

Bugün Özbir, yalnızca Türkiye’nin değil Avrupa’nın da güvendiği bir marka; üreten, geliştiren, ihraç eden, yenilik peşinde koşan bir güçtür.

Gelecekte, yerli ve milli araç üretimi hedefi; çevre dostu üretim anlayışı; sürdürülebilir ulaşım çözümlerine yatırım; hepsi bir araya geldiğinde, Özbir hem sektörel, hem toplumsal, hemde ekonomik açıdan etkili bir aktör olmaya devam edecektir.

Özbir’in hikâyesi henüz bitmedi. Aslında gerçek hikâye şimdi başlıyor.